Evenwichtige toedeling van functies aan locaties: wat betekent dit onder de Omgevingswet?
- Gepubliceerd:
- Leestijd: 5 Minuten
Onder de Omgevingswet komt u regelmatig de term “evenwichtige toedeling van functies aan locaties” (ETFAL) tegen. Dat klinkt ingewikkeld, maar in gewone taal gaat het om de vraag of een activiteit of functie op een bepaalde plek past. Denk aan een bouwplan of een omgevingsvergunning die gevolgen kan hebben voor de omgeving.
In dit artikel leggen wij uit wat dit begrip betekent, wanneer het speelt en wat u kunt doen als u twijfelt of uw belangen voldoende zijn meegewogen.
Wat betekent “evenwichtige toedeling van functies aan locaties”?
Een locatie kan verschillende functies hebben. Denk aan wonen, werken, verkeer, parkeren, groen, horeca, zorg, maatschappelijke voorzieningen of energieopwekking. Niet iedere functie past vanzelfsprekend op iedere plek.
Het Informatiepunt Leefomgeving beschrijft ETFAL als een abstracte en beleidsvrije taak waarbij gemeenten functies locatiegericht moeten afwegen en de schaarse ruimte zo goed mogelijk moeten verdelen, inrichten en benutten. Daarbij kijken gemeenten naar de bestaande situatie, de omgeving, de gevolgen van het plan en de belangen die daarbij betrokken zijn.
Zo roept bijvoorbeeld een nieuw appartementencomplex in een woonwijk andere vragen op dan een nieuwe horecazaak in een rustige woonomgeving of een nieuw bedrijf naast bestaande woningen. De vraag is steeds: ontstaat er, alles bij elkaar genomen, nog een aanvaardbare situatie?
Goede ruimtelijke ordening
Onder de Omgevingswet is dit begrip de opvolger van het oude criterium “goede ruimtelijke ordening”. Het bereik is breder. Het gaat niet alleen om ruimtelijke ordening, maar om de fysieke leefomgeving als geheel.
Waarom is dit begrip belangrijk onder de Omgevingswet?
De Omgevingswet werkt met het omgevingsplan. Iedere gemeente heeft zo’n omgevingsplan. Daarin staan regels over activiteiten en functies op locaties. Het omgevingsplan bepaalt bijvoorbeeld wat er op een perceel mag worden gebouwd, welke activiteiten zijn toegestaan en onder welke voorwaarden.
De gemeente moet ervoor zorgen dat de regels in het omgevingsplan samen leiden tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het gaat dus niet om één losse regel, maar om het geheel van regels en belangen in een gebied.
Wanneer speelt evenwichtige toedeling van functies aan locaties?
De evenwichtige toedeling van functies aan locaties speelt vooral bij besluiten over de fysieke leefomgeving. In de praktijk komt het begrip vaak terug in drie situaties.
1. Bij het opstellen of wijzigen van het omgevingsplan
Als de gemeente het omgevingsplan vaststelt of wijzigt, moet zij beoordelen welke functies op welke locaties worden toegestaan.
Een wijziging kan bijvoorbeeld nodig zijn voor woningbouw, herontwikkeling van een bedrijfslocatie, functiewijziging van een pand of een gebiedsontwikkeling. Als zo’n wijziging gevolgen heeft voor uw woning, bedrijf of perceel, is het belangrijk om tijdig te reageren.
Vaak begint dat met reageren tijdens het participatietraject en het indienen van een zienswijze tegen een ontwerpbesluit.
Lees ook: Wat mag er (nog) op uw perceel?
2. Bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, ook wel BOPA
Soms past een initiatief niet binnen het omgevingsplan. De initiatiefnemer kan dan een vergunning aanvragen voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Dit wordt vaak afgekort tot BOPA.
Bij een BOPA moet het bevoegd gezag beoordelen of de activiteit voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Als van beleid wordt afgeweken, moet dat goed worden gemotiveerd.
Voor omwonenden en bedrijven is dit een belangrijk moment. Een BOPA kan namelijk betekenen dat een plan toch mogelijk wordt gemaakt, terwijl het niet past binnen de bestaande regels van het omgevingsplan.
3. Bij grotere projecten of gebiedsontwikkelingen
Ook bij grotere projecten speelt ETFAL een rol. Denk aan woningbouw, infrastructuur of energieprojecten.
Bij zulke projecten botsen vaak verschillende belangen. Het bevoegd gezag moet dan uitleggen waarom de gekozen locatie en invulling toch aanvaardbaar is.
Welke belangen worden meegewogen bij ETFAL?
Of sprake is van een evenwichtige toedeling hangt af van de concrete situatie. Er is geen vaste checklist die automatisch kan worden afgevinkt. Wel zijn er onderwerpen die vaak een rol spelen, zoals:
- Geluidhinder
- Geurhinder
- Verkeersveiligheid
- Parkeerdruk
- Privacy
- Bezonning en schaduwwerking
- Gezondheid
- Veiligheid
- Natuur, groen en water
- Milieugevolgen
- Bereikbaarheid
- Belangen van bestaande bewoners en bedrijven
- Mogelijkheden om nadelige gevolgen te beperken
Hoe beoordeelt de gemeente of sprake is van ETFAL?
De gemeente moet de verschillende belangen in kaart brengen en afwegen. Daarbij kijkt zij naar de aard van het plan, de locatie, het omgevingsplan, gemeentelijk beleid, onderzoeken en reacties van belanghebbenden.
In grote lijnen moet duidelijk zijn:
Welke functie wordt mogelijk gemaakt? Waarom is deze locatie geschikt? Welke gevolgen heeft het plan voor de omgeving? Welke belangen zijn betrokken? Zijn onderzoeken nodig naar verkeer, parkeren, geluid, geur, veiligheid of natuur? Kunnen nadelige gevolgen beperkt worden? En waarom vindt de gemeente het plan uiteindelijk aanvaardbaar?
Voor u is vooral belangrijk of de motivering controleerbaar is. Kunt u uit de stukken afleiden of uw belangen voldoende zijn meegewogen? Zijn de onderzoeken actueel en logisch? Worden de juiste uitgangspunten gebruikt? Is duidelijk waarom nadelige gevolgen toch aanvaardbaar zijn omdat ze niet onevenredig nadelig zijn?
Als de motivering niet deugdelijke is, kan er reden zijn om een zienswijze, bezwaar of beroep (afhankelijk van de procedure) te overwegen.
Wat betekent ETFAL voor omwonenden en belanghebbenden?
Voor omwonenden en belanghebbenden is ETFAL belangrijk omdat het een juridisch aanknopingspunt kan zijn. U kunt bijvoorbeeld concreet aangeven waarom de functie op deze locatie volgens u niet evenwichtig is.
Maar een algemene reactie zoals “ik ben tegen dit bouwplan” is onvoldoende. Het is van belang duidelijk te maken welke gevolgen het plan voor u heeft en waarom die onvoldoende zijn meegewogen.
Bijvoorbeeld:
“De gemeente stelt dat er voldoende parkeerruimte is, maar in de parkeerberekening is geen rekening gehouden met de bestaande parkeerdruk in de avonduren.”
Of:
“Uit de stukken blijkt niet dat de gevolgen voor de privacy van de aangrenzende woningen zijn onderzocht, terwijl de nieuwe balkons direct uitzicht geven op de achtertuinen.”
Wat kunt u doen als u twijfelt aan de evenwichtige toedeling?
Twijfelt u aan een bouwplan, een omgevingsvergunning of een wijziging van het omgevingsplan? Wacht dan niet te lang. De termijnen om te reageren zijn vaak kort.
Begin met het verzamelen van de relevante stukken. Denk aan het besluit, de ruimtelijke motivering, onderliggende onderzoeken, tekeningen, parkeerberekeningen en de regels uit het omgevingsplan.
Bekijk daarna welke nadelige gevolgen het plan voor u heeft. Gaat het bijvoorbeeld om privacy, uitzicht, schaduw, geluid, verkeer, parkeren of de gebruiksmogelijkheden van uw perceel? Controleer vervolgens of deze gevolgen ook echt in de stukken zijn onderzocht en meegewogen.
Als uw belangen niet of nauwelijks terugkomen, of als de gemeente uitgaat van onjuiste of verouderde gegevens, kan dat reden zijn om te reageren. Afhankelijk van de procedure kan dat met een zienswijze, bezwaar of beroep.
Een goede reactie gaat niet alleen over de vraag of u juridisch gelijk heeft. Minstens zo belangrijk is wat u wilt bereiken. Soms is dat het tegenhouden van een plan. Soms is een aanpassing realistischer, zoals een lagere bouwhoogte, een andere ontsluiting, extra parkeermaatregelen of meer groenafscherming.
Hulp nodig bij een bouwplan, omgevingsplan of vergunning?
Een bouwplan, vergunning of wijziging van het omgevingsplan kan veel vragen oproepen. Wat betekent dit voor uw woning, bedrijf of perceel? Wanneer moet u reageren? Welke argumenten zijn juridisch relevant? En wat is een verstandige aanpak?
RechtenRoute helpt woningeigenaren en bedrijven bij bouwplannen en projecten in de omgeving. Wij brengen uw situatie in kaart, beoordelen of de evenwichtige toedeling van functies aan locaties voldoende is onderbouwd en adviseren en begeleiden u bij de vervolgstappen.
Lees meer over wat we doen.