Wat is een omgevingsplanactiviteit onder de Omgevingswet?
- Gepubliceerd:
- Leestijd: 4 Minuten
Onder de Omgevingswet worden veel activiteiten beoordeeld aan de hand van het omgevingsplan. In veel gevallen bepaalt het omgevingsplan of een activiteit is toegestaan, onder welke voorwaarden dat mag en of daarvoor een omgevingsvergunning nodig is. Zo’n activiteit wordt een omgevingsplanactiviteit genoemd.
In dit artikel leggen wij uit wat een omgevingsplanactiviteit is, wanneer een omgevingsvergunning nodig is en wat het verschil is tussen een binnenplanse en een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Wat is een omgevingsplanactiviteit?
Een omgevingsplanactiviteit is een activiteit die verband houdt met het omgevingsplan. Vaak wordt hiervoor ook de afkorting OPA gebruikt.
In gewone taal gaat het om de vraag of u op een bepaalde locatie iets mag bouwen, hoe u de locatie mag gebruiken en of u de functie mag veranderen volgens de regels van het omgevingsplan. Denk bijvoorbeeld aan:
- Bouwen en verbouwen
- Het gebruiken van een pand voor een andere functie
- Het aanleggen van een uitrit
- Het kappen van een boom
- Het veranderen van een monument
- Afwijken van regels over bouwhoogte, vloeroppervlakte of gebruik
Niet iedere omgevingsplanactiviteit is automatisch verboden of vergunningplichtig. Daarom is het verstandig om eerst te controleren welke regels het omgevingsplan voor uw locatie stelt.
Wat is het omgevingsplan?
Iedere gemeente heeft één omgevingsplan. Daarin staan regels voor de fysieke leefomgeving binnen de gemeente. Momenteel wordt dit grotendeels nog tijdelijk gevormd door alle bestaande bestemmingsplannen. Vanaf 1 januari 2032 dient er één omgevingsplan te zijn vastgesteld voor het gehele grondgebied van de gemeente.
Het omgevingsplan bepaalt bijvoorbeeld wat op een locatie mag worden gebouwd, hoe gronden of gebouwen mogen worden gebruikt en welke activiteiten rechtstreeks of onder voorwaarden zijn toegestaan.
Onder de Omgevingswet is het omgevingsplan de opvolger van onder meer het bestemmingsplan. In de praktijk wordt vaak nog gesproken over het bestemmingsplan, terwijl onder de Omgevingswet het omgevingsplan wordt bedoeld.
Of een omgevingsplanactiviteit is toegestaan op een locatie is het omgevingsplan dus het eerste document om te bekijken. Daarin staat of een activiteit is toegestaan, verboden is of alleen met omgevingsvergunning mogelijk is.
Wanneer heeft u een omgevingsvergunning nodig?
Of u een omgevingsvergunning nodig heeft, hangt af van wat het omgevingsplan over uw activiteit bepaalt. Het omgevingsplan kan een activiteit rechtstreeks toestaan, verbieden of toestaan onder voorwaarden.
Bij een omgevingsplanactiviteit zijn er dus grofweg drie mogelijkheden.
U mag de activiteit zonder vergunning uitvoeren
De activiteit is rechtstreeks toegestaan zonder omgevingsvergunning. U mag de activiteit dan uitvoeren, zolang u aan de regels voldoet die voor uw locatie gelden.
U heeft een omgevingsvergunning nodig binnen de bestaande regels
De activiteit is toegestaan, maar alleen met een omgevingsvergunning. In dat geval past de activiteit op zich binnen het omgevingsplan, maar wil de gemeente eerst toetsen of aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. Deze omgevingsvergunning is een binnenplanse omgevingsplanactiviteit.
U heeft toestemming nodig om van de regels af te wijken
De activiteit past niet binnen het omgevingsplan. Dan is er sprake van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, ook wel BOPA genoemd. De gemeente moet dan op basis van de aangevraagde omgevingsvergunning beoordelen of zij mee wil werken aan het initiatief.
Via het Omgevingsloket kunt u controleren of een omgevingsvergunning nodig is. Toch geeft zo’n vergunningcheck niet altijd volledige zekerheid. Zeker bij ingewikkelde plannen of bij twijfel of de activiteit binnen het omgevingsplan past, kan het verstandig zijn om de dit eerst even goed uit te laten zoeken.
Binnenplanse omgevingsplanactiviteit
Een binnenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die past binnen het omgevingsplan, maar waarvoor volgens datzelfde omgevingsplan wel een omgevingsvergunning nodig is.
De activiteit is dus niet per se in strijd met de regels. Wel wil de gemeente eerst beoordelen of aan de voorwaarden uit het omgevingsplan wordt voldaan.
Denk bijvoorbeeld aan het vergroten van de bestaande bebouwing, het aanleggen van een andere uitrit of een bepaalde vorm van gebruik dat alleen na toestemming van de gemeente binnen de regels van het omgevingsplan zelf wordt toegestaan.
Bij een binnenplanse omgevingsplanactiviteit toetst de gemeente vooral aan de beoordelingsregels in het omgevingsplan. De beoordeling is daardoor meer afgebakend dan bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit.
Buitenplanse omgevingsplanactiviteit
Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) is een activiteit die niet past binnen het omgevingsplan.
Dat het niet binnen het omgevingsplan past, betekent niet automatisch dat het plan niet door kan gaan. De gemeente kan toch meewerken door een omgevingsvergunning te verlenen.
Bij een BOPA is deze beoordeling veel uitgebreider. De gemeente moet beoordelen of het plan, ondanks de afwijking van het omgevingsplan, ruimtelijk aanvaardbaar is, geen onevenredige nadelen met zich meebrengt voor woningen en bedrijven in de omgeving en past binnen het beleid van de gemeente.
Daarbij speelt de vraag of sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL) een belangrijke rol. In gewone taal betekent dit dat de gemeente moet beoordelen of die activiteit op die locatie past, gezien de eventuele gevolgen voor de omgeving en alle belangen daarbij afwegen.
Praktijkvoorbeeld: een woonbestemming betekent niet altijd dat er ook gebouwd mag worden
In de praktijk is niet altijd direct duidelijk of een activiteit binnen het omgevingsplan past. Een voorbeeld daarvan is een zaak waar wij eerder geadviseerd hebben.
Een onbebouwd perceel had een woonbestemming. De eigenaar wilde daar een bijgebouw plaatsen. Op het eerste gezicht lijkt dat passend: als wonen is toegestaan, zou een bijgebouw ook mogelijk moeten zijn.
Toch bleek uit de regels iets anders. Op het perceel ontbrak een bouwvlak voor een hoofdgebouw. Daardoor mocht er geen woning als hoofdgebouw worden gebouwd. En zonder hoofdgebouw was er ook geen juridische basis voor een bijgebouw.
Dit voorbeeld laat zien dat u bij een omgevingsplanactiviteit niet alleen naar de functie of bestemming moet kijken. Ook bouwregels, definities en aanduidingen op de kaart kunnen bepalend zijn. In onze praktijkblog leggen wij dit voorbeeld uitgebreider uit.
Hulp nodig bij een omgevingsplanactiviteit?
Een omgevingsplanactiviteit kan veel vragen oproepen. Past het plan binnen het omgevingsplan? Is er een omgevingsvergunning nodig? Gaat het om een binnenplanse- of buitenplanse omgevingsactiviteit? Zijn uw belangen voldoende meegewogen door de gemeente bij de ETFAL-toest?
RechtenRoute adviseert en begeleidt woningeigenaren en bedrijven bij omgevingsvergunningen voor binnenplanse- en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten en wijzigingen van het omgevingsplan. Zowel initiatiefnemers als omwonenden en andere belanghebbenden. Wij beoordelen uw situatie, brengen samen met u uw opties in kaart en adviseren over de juiste route.